Przejdź do treści
FC Barcelona players with the trophy during the Copa del Rey match, Final, between FC Barcelona and Real Madrid CF played at La Cartuja Stadium on April 26, 2025 in Sevilla, Spain. (Photo by Antonio Pozo / Pressinphoto)


2025.04.27 Sewilla
pilka nozna puchar krola 
FC Barcelona - Real Madryt 
Foto pressinphoto/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!

Fot. pressinphoto / PressFocus.pl

Ligi w Europie La Liga

Futbol i psychologia. Barcelona wzorcowa

Nie ukrywam, że jestem wielkim fanem piłki nożnej ora kibicem FC Barcelona. Skąd mogła się wziąć fascynacja psychologa organizacji drużyną i klubem piłkarskim?

Otóż także z powodów zawodowych. Psychologię organizacji można zdefiniować jako „badanie i zmienianie organizacji na podstawie wiedzy naukowej, dotyczącej różnorodnych aspektów związanych z ludźmi w nich działającymi” (Ambroziak i in., 2023). Ważną różnicą pomiędzy organizacjami biznesowymi a sportowymi jest to, że w tych drugich znacznie lepiej widać jak czynniki psychologiczno-organizacyjne wpływają na efektywność działania organizacji oraz funkcjonowanie ludzi w nich działających.

Z punktu widzenia psychologii organizacji, w sportach zespołowych na pierwsze miejsce wysuwa się problem współpracy oraz ściśle z nim związany problem motywacji do działania w kierunku celów zespołowych. Psychologom organizacji dosyć często jest trudno namówić organizacje biznesowe na programy rozwoju współpracy wewnątrz firm. Prawdopodobnie jedną z przyczyn jest możliwość osiągania sukcesów biznesowych bez pracy nad współpracą. Do pewnego stopnie jest podobnie z grami zespołowymi, drużyny różnią się stopnie stawiania na współpracę, jedne mniej, inne bardziej doceniają jej wagę. W drużynach uprawiających gry zespołowe inaczej niż w korporacjach biznesowych widać wszystko „gołym okiem”. I nie chodzi o to czy w drużynie są wielkie gwiazdy, ale jak działają one dla dobra zespołu, jaką mają podczas gry hierarchię celów. W najlepszych zespołach takich jak Barca muszą być światowe gwiazdy, ale ich rola i działanie są podporządkowane współpracy. Niektórzy wielcy zawodnicy, jak Cristiano Ronaldo (Portugalczyk a nie Brazylijczyk) nie pasowaliby zupełnie do kultury gry w Barcy. Zresztą eksperyment z innym wielkim indywidualistą Zlatanem Ibrahimoviciem zupełnie nie wypalił.

Dla psychologa organizacji, który zajmuje się problemem współpracy od ok. 45 lat i obecnie mieszka blisko Barcelony, możliwość przyglądania się wyjątkowemu w skali światowej klubowi, który ma niespotykane nigdzie sukcesy w sportach zespołowych z bliska, to wspaniała okazja by zarówno używając wcześniej nabytej wiedzy zinterpretować najnowszą historię tego klubu, jak i swoją wiedzę wzbogacić obserwując jego teraźniejszość. Barca to bowiem klub wyjątkowo doceniający wagę współpracy.  

Popularność Barcy na świecie jest ogromna, ale dotyczy to prawie wyłącznie drużyny piłki nożnej. Nawet w krajach, w których wszyscy kibice bezbłędnie potrafią wymienić skład jedenastki Barcelony, zwykle ludzie nie słyszeli o ogromnych sukcesach innych zespołów. Jeśli chodzi o ekipy męskie, to w czołówce europejskiej są zespoły koszykówki, piłki ręcznej i futsalu. Jest też jeszcze brylująca na krajowej arenie sekcja hokeja halowego. Warto tu, by uzmysłowić ogólnosportową potęgę Barcelony, podać liczbę wygranych mistrzostw kraju w ostatnich dziesięciu latach przez zespoły niepiłkarskie: koszykówka (6), piłka ręczna (10), futsal (4), hokej halowy (9). Ogromnym sukcesami szczyci się także, wspomniana już drużyna piłkarska kobiet, która cztery razy była w finale rozgrywek, a dwa razy zdobyła puchar Ligi Mistrzyń UEFA. Krajowe rozgrywki piłkarki zdominowały w 2012 roku: od tego czasu osiem razy wygrały mistrzostwo. Jak widać, jest i się czemu przyglądać, a zagadnienie, w jaki sposób w klubie FC Barcelona uprawia się sporty zespołowe by odnosić tak wielkie sukcesy wręcz domaga się zbadania, także przy użyciu profesjonalnych narzędzi socjologa. Dlatego też w kolejnych odcinkach moich notatek FC Barcelona będzie wracała regularnie jako przykład.

Stawiam tu od razu tezę, że zasadniczym fenomenem zespołów Barcy w różnych sportach jest ich wyjątkowa zespołowość i gotowość do współpracy poszczególnych zawodników. Probierzem jest poziom zgodności pomiędzy celami zespołowymi a celami indywidualnymi. Im większa zgodność, tym wyższy poziom współpracy i zwykle lepsze wyniki sportowe. W koszykówce, inaczej niż w piłce nożnej, gdzie obrońcy grają przede wszystkim na własnej połowie, każdy zawodnik ma prawie równą możliwość zdobywania punktów. Liczba tzw. asyst (czyli liczba podać po których zdobyte zostały punkty) jest dobrym wskaźnikiem zgodności celów indywidualnych z celami zespołowymi. Praktycznie ta zgodność zachodzi albo nie zachodzi w momencie podejmowania decyzji: rzucam na kosz, czy podaję do lepiej ustawionego partnera. W futbolu oczywiście dzieje się tak samo, tyle że rzadziej i trudniej to ująć statystycznie. Jeśli mój cel zdobywania punktów (bramek) jest w konflikcie z celem zespołowym zdobywania jak największej liczby punktów, to dosyć często nie podam zawodnikowi, który ma większa szanse zdobycia kosza (bramki).

A w futbolu? Piłkarską La Ligę dominują od bardzo wielu lat zespoły Barcy i Realu. Są to jednak kluby, które różnią się bardzo kulturowo, szczególnie od strony podejścia do współpracy. Przez cztery lata (2008-2012), gdy trenerem FCB był Pep Guardiola, Barca stosowała system gry stworzony przez Johana Cruyffa. W tym miejscu warto przywołać jedną statystykę, która wskazuje na poziom współpracy w zespole, a jest nią właśnie procent zdobytych bramek z asystą. Przez pierwsze trzy lata Guardioli Barca wygrała trzy razy z rzędu mistrzostwo la Ligi i średnia bramek z asystą wyniosła 67%, podczas, gdy średnia Madrytu wyniosła w tym okresie 55%. Madryt w tych latach zajął w lidze trzy razy drugie miejsce. Różnice pomiędzy Barcą a Realem w tej statystyce odwróciły się w ostatnim, czwartym roku Guardioli, gdy Barca miała 62% goli po asystach, a Madryt aż 71%. I chyba nie przypadkiem został mistrzem. Ciekawe, że w omawianych czterech latach Madryt systematycznie podnosił procent bramek z asystą (48%, 52%, 67%, 71%). A może była to zasługa Barcy i tego, że narzuciła pewien trend? Obowiązuje on do dziś. W sezonie 21/22 Barca miała wysoki wskaźnik współpracy, bo 76%, ale Madryt tylko o 2% niższy i wygrał ligę trzynastoma punktami. A w pierwszym pełnym sezonie Xaviego, 2022-23 ten wskaźnik współpracy Barcy podniósł się do 81%, podczas gdy Real miał 76% i przegrał ligę dziesięcioma punktami. Niebawem zakończą się rozgrywki 2024-25, co da materiał do kolejnych przemyśleń.

Victor Wekselberg

Ewelina Alwasiak

Pilkanozna.pl publikuje cykl tekstów autorstwa dr. Wekselberga oraz jego współpracowników z Instytutu Gaussa (igauss.pl) dotyczących szeroko rozumianej psychologii w sporcie – zarówno tej indywidualnej, jak i „zbiorowej”. Instytut Gaussa jest firmą doradczą badającą funkcjonowanie firm i pomagającej im w zakresie biznesowych strategii, doboru ludzi etc. Jeden z jego twórców, dr. Victor Wekselberg, na co dzień mieszkający w Katalonii, zajmuje się psychologią organizacji, także sportowych i ma w dorobku wiele prac związanych z tą tematyką.

guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 45/2026

Nr 45/2026

Ligi w Europie La Liga

Brazylijczyk najprawdopodobniej opuści Real. „Wiele klubów ustawi się w kolejce”

Coraz więcej wskazuje na to, że Endrick zdecyduje się zimą zmienić otoczenie. Real Madryt nie powinien robić mu z tym problemów.

IPA89918330 - Endrick of Real Madrid during the Spanish championship LaLiga football match between Real Madrid CF and Sevilla FC on 18 October 2026 at Santiago Bernabeu stadium in Madrid, Spain (Photo by Dennis Agyeman/DPPI/IPA Sport 2/ipa-agency.net/Sipa USA)
2026.10.18 Madryt
pilka nozna liga hiszpanska
Real Madryt - Sevilla FC
Foto IPA/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie La Liga

Kolejny odlot Viniciusa? Nagranie z Dubaju podbija internet

Vinicius ponownie znalazł się w centrum zainteresowania, ale tym razem nie za sprawą boiskowych popisów. W mediach społecznościowych viralem stało się nagranie z Dubaju.

Vinicius Jr seen during UEFA Champions League 2026 2027 league phase game between teams of AEK Athens and Real Madrid Kazimierz Koper / Ball Raw Images Athens ALLWYN Arena Grecce Copyright: xKazimierzxKoperx KAZ_AEKvREL-040
2026.11.04 Ateny
pilka nozna liga mistrzow
AEK Ateny - Real Madryt

Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie La Liga

Raul wraca na ławkę trenerską! Legenda nowym trenerem Realu Oviedo

Raul wraca na ławkę trenerską! Legenda Realu Madryt została oficjalnie przedstawiona jako nowy szkoleniowiec Realu Oviedo.

ESP: LaLiga Hypermotion Real Oviedo v Granada CF Tribute to Santi Cazorla, former Real Oviedo player during LaLiga Hypermotion between Real Oviedo v Granada CF played at Carlos Tartiere Stadium in Oviedo on August 15, 2026 in Spain Oviedo Asturias Spain Futbol *** ESP LaLiga Hypermotion: Real Oviedo vs. Granada CF  Tribute to Santi Cazorla, former Real Oviedo player, during the LaLiga Hypermotion match between Real Oviedo and Granada CF played at Carlos Tartiere Stadium in Oviedo on August 15, 2026, in Oviedo, Asturias, Spain  Soccer Copyright: xNachoxVelax/xAgenciaxLOFx
2026.08.15 Oviedo
pilka nozna , 2. liga hiszpanska
Real Oviedo - Granada CF
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie La Liga

Golden Boy 2026 wybrany! Pau Cubarsi z prestiżową nagrodą

Pau Cubarsi został laureatem prestiżowej nagrody Golden Boy, przyznawanej najlepszemu młodemu piłkarzowi w Europie.

ESP: LaLiga EA Sports FC Barcelona, Barca v Deportivo Alaves Pau Cubarsi of FC Barcelona during LaLiga EA Sports between FC Barcelona v Deportivo Alaves played at Spotify Camp Nou Stadium in Barcelona on October 31, 2026 in Spain Spain Futbol *** ESP LaLiga EA Sports: FC Barcelona vs. Deportivo Alavés. Pau Cubarsi of FC Barcelona during the LaLiga EA Sports match between FC Barcelona and Deportivo Alavés, played at Spotify Camp Nou Stadium in Barcelona on October 31, 2026, in Spain. Spanish Soccer Copyright: xAgenciaxLOFx
2026.10.31 Barcelona
pilka nozna , Liga hiszpanska
FC Barcelona - Deportivo Alaves
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Ligi w Europie La Liga

De Jong zachwycił w meczu z Atletico. Flick znalazł mu nową pozycję

FC Barcelona pokonała na wyjeździe Atletico Madryt 2:1, a jedną z najważniejszych postaci spotkania był Frenkie de Jong. Holender rozpoczął mecz na ławce rezerwowych, ale po przerwie pojawił się na boisku w nietypowej roli. Hansi Flick ustawił go na prawej obronie, a później przesunął do środka pola. Pomysł okazał się strzałem w dziesiątkę.

Atletico de Madrid v FC Barcelona, Barca - La Liga EA Sports 2026 27 November 08, 2026, Riyadh Air Metropolitano Stadium, Madrid, Spain: Frenkie De Jong celebrates the victory with Rafinha during La Liga EA Sports match between Atletico de Madrid and FC Barcelona at Riyadh Air Metropolitano Stadium on November 08, 2026 in Madrid, Spain. Madrid Riyadh Air Metropolitano Stadium Madrid Spain *** Atlético de Madrid vs. FC Barcelona, La Liga EA Sports 2026, November 8, 2026, Riyadh Air Metropolitano Stadium, Madrid, Spain Frenkie de Jong celebrates the victory with Rafinha during the La Liga EA Sports match between Atlético Madrid and FC Barcelona at Riyadh Air Metropolitano Stadium on November 8, 2026, in Madrid, Spain Madrid Riyadh Air Metropolitano Stadium Madrid Spain Copyright: xAlejandroxMatiasxAcostax
2026.11.08 Madryt
pilka nozna liga hiszpanska
Atletico Madryt - FC Barcelona
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej